Uçuk Nedir?

tarafından
89
Uçuk Nedir?

Mevzu Anlatımı – Mevzu Anlatımı ve toplumsal içerik platformu

PDF indir

Uçuk nedir? Uçuk virüsü viral kaynaklıdır ve cilt enfeksiyonlarından biridir. Uçuk Herpes virüsünün kişiye bulaşması ile meydana gelen oldukça can can sıkan bir enfeksiyon hastalığıdır. Uçuk tehlikeli mi? Kaşıntı, yanma şeklinde emarelere haiz olan uçuk bebeklerde ölüme niçin olabiliyor. Uçuk ne kadar ufak görünse de oldukça tehlikeli bir enfeksiyondur. Uçuğu ne tetikler? Her 5 kişiden 4’ünde görülen uçuk niçin çıkar?

Uçuk nedir?

Tıp literatüründe oral herpes ya da herpes labialis olarak da isimlendirilen uçuk derhal her insanın başına gelebilen mikrobiyel bir enfeksiyondur. Herpes simpleks virüsüne bağlı olarak meydana gelen uçuk çoğu zaman dudak ve çevresinde, ağız ve hatta diş etinde yaralar şeklinde ortaya çıkabilir. Dudak ve çevresinde daha sık karşılaşılan uçuklar kümeler halinde ve içi dolu ağrılı, kaşıntılı kabarcıklar olarak gelişir. Bebeklerde sık sık meydana gelen pamukçuk yaraları ile karıştırılan uçuk yaraları cilt üstünde herhangi bir yerde de oluşabilir. Uçuğa yol açan Herpes simpleks virüsü vücuda girdikten sonrasında yaşam boyu vücutta kalan ve kati bir tedavisi olmayan bir enfeksiyondur. Uçuklar değişik süre aralıklarıyla yeniden yeniden çıkabilir.

Daha oldukca 1-2 yaş arası çocuklarda görülen ağız içi yaraları her yaştan insanı etkileyebilir. Herpes simpleks virüsüne bağlı olarak oluşan uçuk enfekte tükürük, mukoza yada deriye temasla bulaşabilir. Uçuk virüsü oldukça bulaşıcıdır. Bu yüzden bir çok insan yetişkinlikten ilkin Herpes simpleks virüsüne enfekte olur. Bu virüs vücuda girdikten sonrasında meydana gelen enfeksiyon 3 aşamada kendini gösterir;

  • Birincil enfeksiyon süreci: Uçuk virüsü cilde yada mukoza zarına girerek çoğalır. Birincil enfeksiyon aşamasında ağızda yaralar ve nadiren de olsa ateş şeklinde emareler görülebilir. Bu aşamada şahıs uçuk geçirdiğini anlamaz, virüs herhangi bir yara ve emareye niçin olmayabilir de. Bu duruma asemptomatik enfeksiyon denir. Asemptomatik enfeksiyona haiz kişilerde uçuk vakası iki kat daha sık görülür.
  • Eylemsiz dönem: Herpes simpleks virüsü birincil enfeksiyon döneminde enfekte olmuş bölgede bulunur. Sadece eylemsiz dönemde bu bölgeden omurgada bulunan sinir dokusuna (dorsal kök ganglionu) geçer. Geçmiş olduğu bu sinir dokusunda yeniden ürer ve eylemsiz hale geri döner.
  • Nüks süreci: Kişinin duygusal yada fizyolojik streslerle başa çıkmaya çalmış olduğu dönemde virüs tekrardan etken hale geçer. Yine nükseden uçuk, yeni yaralara ve emarelere niçin olabilir yada asemptomatik şekilde de ilerleyebilir.

Uçuk emareleri nedir?

Derhal herkeste görülmesi mümkün olan uçuğun oldukça bulaşıcı bir virüs bulunduğunu söylemiştik. Bir çok insan yetişkinlikten ilkin Herpes simpleks virüsünü kapar ve enfekte olur. Herpes simpleks virüsünün (HSV-1) daha ilkin bulaşmadığı, ilk kez enfekte olan kişilerde çoğu zaman ağız içi yaralar meydana gelir. Daha ilkin enfekte olan bireylerde çoğu zaman nüks aşaması haricinde emare görülmez. Şahıs virüsle temas ettikten sonrasında belirtilerin ortaya çıkma süresi ortalama 2-12 gündür, bu sürece kuluçka süresi denir. Kuluçka süresi averaj 4 gün olarak izlenir.

Vücuda giren Herpes simpleks virüsü ile ilk kez karşılaşmadan sonrasında ortaya çıkan emareler 1-5 yaş arası çocuklarda gözlemlenir. Meydana gelen emareler hafifçe yada şiddetli seyredebilir. Çoğu zaman virüsle temas ettikten sonraki 1 ila 3 hafta içinde ortaya çıkan emareler 3 hafta kadar sürebilir. 15-20 gün içinde iz bırakmadan tamamen iyileşebilir. Eğer hasta ilk kez enfekte olmuyorsa uçukta emareler çoğunlukla daha hafifçe seyreder.

Uçuk çıkacağını iyi mi anlarız?

Uçuk çıkmadan ilkin kişilere adeta ‘ben geliyorum’ dercesine uyarı işaretleri verir. Uçuk çıkmadan ilkin çoğu zaman görülen emareler aşağıdaki gibidir:

  • Dudak yada enfekte bölge ve çevresinde tatlı kaşınmalar,
  • Bölgede karıncalanma,
  • Enfekte bölge ve çevresinde yanma
  • Bölgede ince ağrı hissi

Etken hale gelen Herpes simpleks virüsü artık uçuk yaraları, kabarcıkları meydana getirmeye başlarken bazı şikâyetlere sebep olabilir. Uçuk kabarcıkları hemen hemen çıkmadan ilkin emareler aşağıdaki gibidir;

  • Yutkunma da ağrı ve güçlük
  • Boyun lenf bezlerinde şişlik
  • Boğaz ağrısı
  • Ateş
  • Baş ağrısı
  • Bitkinlik
  • Kas ağrıları

Herpes simpleks virüsü vücuda girdikten sonrasında tüm aşamalarını tamamlayıp etken hale gelir. Bu virüs etken haldeyken çeşitli şikayetler ve emareler ile kendini belli eder. Uçuk kabarcıkları oluştuktan sonrasında bu süreci uçuk yaraları takip eder. Uçuk kabarcıkları içi sıvı dolu yada kızarıklık şeklinde görülen lezyonlardır. Dudaklar, diş etleri, ağız içi yada boğazda görülebilen uçuk enfeksiyonu kabarcıkları kümeler halinde ansızın ortaya çıkabilir. Bu kabarcıklar kısa süre sonrasında patlayarak açık yaraya dönüşür. Bu açık yaralar hepimizin bilmiş olduğu uçuk yaralarıdır. Patlayan uçuk kabarcıkları sonrasında oluşan yaralar kırmızı bir taban üstünde ufak sığ ve gri ülserler kısaca yaralar şeklinde görülür. Uçuk yaraları oluştuktan birkaç gün sonrasında kabuklanmaya başlayarak daha kuru ve sarı renkli bir hale bürünür. Ağız içinde oluşan uçuk yaraları daha ağrılıdır. Ağrı sebebiyle yeme içme zorlaşabilir. Uçuk yaraları dudaklarda, dilin ön kısmında, yanaklarda, diş etlerinde, boğazda ve ağzın çatısında oluşabilir.

  • Diş etlerinde oluşan uçuk yaraları; diş etlerinde şişlik ve kızarıklığa niçin olabilir ve hatta diş etlerinde kanamalarda görülebilir.
  • Uçağa yol açan herpes virüsü hemen hemen 20 yaşlarında olan gençlerde görüldüğünde; boğaz ve bademcikler üstünde derin olmayan ve grimsi bir katman ile kaplanmaya niçin olabilir. Ek olarak lenf bezlerinde şişlikler oluşabilir ve bu durum ağrılı bir hale dönüşebilir.
  • Uçuk virüsü, iç kulakta bulunan denge siniri çekirdeğine yerleşebilir. Yerleşen uçuk virüsü, iç kulakta ve denge merkezinde ödeme yol açarak kişide baş dönmesine niçin olabilir. Doktorun önerilmiş olduğu tedavi yöntemi ile iç kulaktaki ödem geçtiğinde kişideki baş dönmesi ve baş dönemsine bağlı olarak gelişen bulantı şikayeti de ortadan kalkar.

Uçuk niçin çıkar?

Herpes simpleks virüsü viral kaynaklıdır ve cilt enfeksiyonları grubunda yer alır. Uçuk Herpes virüsünün kişiye bulaşması ile meydana gelir. HSV-1 ve HSV-2 virüsü uçuk virüsleri olarak malum yaygın 2 türdür. Sadece HSV-2 virüsü daha oldukca genital bölgede yaralara yol açan bir enfeksiyondur. Sadece her iki virüste ağız ve genital bölgeye bulaşabilir. Sadece nüksettiği cilt bölgelerindeki görülme sıklığı farklıdır. İlk enfeksiyon sonrası Herpes virüsü sinirsel dokularda uyku haline geçer ve daha sonraki dönemlerde süre süre etken hale gelmiş olarak tekrarlayan enfeksiyonlara niçin olabilir.

Uçuk en bulaşıcı enfeksiyon türlerinden biridir. Bulaşıcılığının en yüksek olduğu dönem ise uçuk yaralarının olduğu dönemdir. Kimi zaman asla emare vermeden ilerleyen uçuk virüs başkalarına bulaştırılabilir.

  • Paylaşılan çatal, bıçaklar hatta yemekler
  • Yıkanmadan tüketilen meyve ve sebzeler
  • Tıraş makineleri
  • Havlular
  • Uçuklu kişiyle temas

Dudakta uçuk niçin çıkar?

Uçuk virüsleri olarak bilenen Herpes virüslerinin HSV-1 ve HSV-2 türleri bulunur. Sadece HSV-1 virüsü daha oldukca dudaklara yerleşirken HSV-2 virüsü genital bölgelere yerleşir. Bazı bireylerde, üst dudaklar ve burun arasındaki üçgenimsi bölgede (filtrum), burun içinde yada haricinde, çene, boyun yada yanakta da uçuk oluşabilir. Bu da uçuk virüsünün emareleri şeklinde yayılma alanı da sınırı olan olmadığı anlamına gelir. Bilhassa bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde uçuklar gözlerde meydana gelebilir. Gözde çıkan uçuklar organ nakli geçirmiş yada kanser hastalarında görüldüğünde oldukça tehlikeli olmanın yanı sıra körlüğe sebep olabilir.

Uçuğu ne tetikler?

Elbet uçuklu kişilerden uzak durmak, temas etmemek büyük seviyede koruma sağlayabilir. Sadece daha ilkin enfekte olmuşsak ne yaparsak yapalım uçuktan kurtulamayız. Bundan dolayı uçuk virüsü bir kez vücuda alındıktan sonrasında yaşam boyu vücutta kalır. Bu yüzden eğer elimizden geliyorsa uçuğu tetikleyen şeylerden uzak durmak en iyi çözüm yolu olacaktır. Peki fakat uçuğu neler tetikler?

  • Stres
  • Güneşe fazla maruz kalmak
  • Dudaklarda kuruluk ve tahriş
  • Vücut ısısının fazla yükselmesine bağlı olarak gelişen ateş
  • Tane dönemleri
  • Hormonal değişimler
  • Enfeksiyonlar

Uçuğu tetikleyen yiyecekler ise oldukça merak mevzusu olsa da net bir data bulunmuyor. Sadece çikolatanın uçuğu tetiklediği düşünülüyor.

Uçuk ile ilgili sorulan öteki sorular

Bu bölümde uçuk hakkında sıkça sorulan sorular ve yanıtları içeriyor.

Uçuğu patlatmak zararı olan mı?

Uçuğu iğneyle patlatmak sıkça karşılaşılan ve oldukça tehlikeli bir durumdur. Uçuğun niçin olduğu kabarcıklar ve yaralara dokunulmamalıdır. Aksi halde uçuk virüsü yüzün öteki bölümlerine, göze ve genital bölge şeklinde vücudun öteki bölgelerine de bulaştırılabilir. Bilhassa göze bulaşan uçuk virüsü oldukça tehlikelidir.

Uçuğun kaşınması ne anlama gelir?

Uçuğun ilk evresi olan karıncalanma evresi uçuğun ilk gününde gerçekleşir. Karıncalanma aşamasında derinin altında kaşıntı ve yanma hissedilebilir. Academy of General Dentistry açıklamasına bakılırsa bu kaşıntı ve karıncalanma hissi kısa süre içinde uçuğun çıkacağının sinyalidir. Sadece uçuğunuz çıktıktan sonrasında kaşınıyorsa bu uçuk döneminde oluşan düzgüsel bir durumdur.

Uçuğun çıkmasını engellemek mümkün mü?

Uçuk virüsü alevlendikten sonrasında hemen hemen görünür olmadan 6-48 saatlik süreç ön emare aşamasıdır. Bu süreçte uçuğun dış cilt yüzeyine çıkmasını engellemek normal olarak mümkün olmayacaktır. Sadece uçuğun büyüyüp çirkinleşmesini buz yada soğuk kompres uygulaması, soğutulmuş çay uygulaması ile önleyebilirsiniz. Sadece bir uzmana danışıp uygun kremler ile uçuktan kurtulmanız daha yararlı olacaktır. Bu yöntemlerden Uçuk iyi mi geçer?’ yazımızda detaylı şekilde bahsettik.

Uçuğun izi kalır mı?

Aşamalı şekilde oluşup ilerleyen uçuk çeşitli emarelerle meydana gelir. Ne kadar zor olsa da kaşımadan, kabukları koparmadan ve su kabarcıklarını patlatmadan geçirilmesi ihtiyaç duyulan uçuk ortalama 7-10 gün içinde çoğu zaman iz bırakmadan iyileşir. Sadece uçuk yaralarınız ile oynuyor, kaşıyor ve hatta uçuğu patlatmak şeklinde hatalı davranışlarda bulunuyorsanız iz kalma ihtimali olabilir.

Uçuğun üstü kapatılır mı?

Uçuk sıcak ile şiddetlenen bir enfeksiyondur. Eğer uçuk yaranızın üzerini kapatacağınız araç-gereç sıcaklığa niçin olmayacaksa üstü kapatılabilir. Hatta uçuk kaşıntısı için kendini tutamayan, bir anlık dalgınlık ile ellerini uçuklarına götürmüş olan kişiler uçuklarının üstüne yara bandı yapıştırarak kendilerine engel olduklarını belirtiyorlar.

Dudak uçuğu yayılır mı?

Dudak uçuğuna yol açan HSV-1 virüsü vücudun çeşitli yerlerine de yerleşebilir. Dudak uçuğunu uzmanınız yada eczacınızın önerilmiş olduğu şekilde steril tuttuğunuzda, uygun ilaç ve kremleri kullandığınızda dağılması söz mevzusu değildir. Sadece uçuk yaranıza temas ettiğinizde, kaşıdığınızda bilhassa yüzünüzde başka bir alana dokunduğunuzda dudak uçuğunuz dağılabilir. Mesela yalnız dudağınızda gözlemlenen uçuk temas kanalıyla burun içine kadar dağılabilir.

Uçuk tehlikeli mi?

Gözde çıkan uçuklar organ nakli geçirmiş yada kanser hastalarında görüldüğünde oldukça tehlikeli olmanın yanı sıra körlüğe ve hatta bebeklerde ölüme niçin olabilecek kadar tehlikelidir.

Uçuk Nedir? içinde ne olduğu Mevzu Anlatımı sitesinden alıntıdır.