İçeriğe geç

Posttravmatik stres bozukluğu nedir?

Posttravmatik stres bozukluğu nedir? Posttravmatik stres bozukluğu, kişinin aniden ve yüksek derecede kendisinde korku, üzüntü yaratacak duygular uyandıran olaylarla karşılaşması neticesinde oluşan ruhsal bir problemdir. Yapılan bilimsel çalışmalar ve tespitler göstermektedir ki insan yaşamında ortaya çıkan çeşitli ruhsal rahatsızlıklarda, çocukluk çağı travmaları etkin rol oynar. Çocukluk çağında fiziksel ya da cinsel istismara maruz kalan bireyler yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde çeşitli psikolojik sorunlarla karşılaşabilmektedir. 

Travma ve Travmatik Olay Nedir? 

Travma kişinin aniden ve şiddetli bir biçimde maruz kaldığı, kendisinde ruhsal yönden yaralayıcı etki bırakan olayların geneline verilen isimdir. Ruhsal travma yaşayan bireyin doğrudan kendisi bu olaya maruz kalmış olabileceği gibi yakınında cereyan eden travmatik olaylara şahitliği de bu etkiyi yaratabilir. Travmatik olaylar ölüm, cinsel ya da fiziksel saldırı, geçirilen ölümcül kazalar, ağır şiddet uygulanması biçimlerinde çeşitlendirilebilir. Kişi bu tür tekrarlayan ve kendisine ruhsal açıdan acı yaşatan olaylara yoğun olarak maruz kalırsa travma yaşar. Travmalar kişiyi kendi dünyasından kopararak dışarıda cereyan eden olaylara karşı çatışmaya sürükler. Kişi bu çatışmanın ve uyumsuzluğun bir sonucu olarak yeni bir dünyanın varlığından haberdar olur.  Bu öğrenilen yeni dünya bireyin gerçekliğinden farklıdır, bu değişken durum kişinin bakış açısının değişmesi ve kendisinde olumsuzluk yaratacak yeni duygularla tanışmasında öncü olur. Birey kaygı, öfke, yalnızlık duygularına yoğun olarak maruz kalmaya başlar. Yaşanan bu durum ile baş edemediğinde kişi çaresizliğe sürüklenir. 

  • Kişinin karşılaştığı travmalar karşısındaki etkilenme düzeyini belirleyen faktörler değişkenlik gösterecektir. Bu faktörler kişilik yapısı, yaş, cinsiyet, bireyin eğitim durumu gibi etkenler olacaktır. 
  • Travmalar çeşitli biçimlerde tanımlanır ve genel anlamda psikolojik sorunların temelinde yatan travmalar birbiri ile yakın ilişki içinde bulunabilir.  Posttravmatik stres bozukluğu kişinin günlük yaşamında karşılaşacağı normalin dışında, yüksek stres içeren olaylara maruz kalması ile oluşur. Bu belirtiler kişiden kişiye farklılıklar gösterebilir.
  • Kişinin genetik yapısı, geçmişteki psikolojik yaşantısı, fiziksel özellikleri gibi etkenler belirtilerin çeşidi ve yoğunluğu üzerinde etkili olacaktır. 
  • Rahatsızlık, travma etkisiyle ortaya çıkabileceği gibi kişinin yapısının stres bozukluğu yaşamaya yatkın oluşundan da kaynaklanabilmektedir. Bu rahatsızlık yaklaşık bir ay boyunca sürme ihtimali olan ve kişiye yaşadığı olayları çeşitli yollarla anımsatan bir seyir izler. Kişi olayı zaman zaman rüyaları aracılığı ile tekrar yaşamak zorunda kalabilir. Bu belirtiler kişinin iradesi dışında ve istemsizce oluşacaktır.

Posttravmatik Stres Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? 

  • Posttravmatik stres bozukluğu yaşayan kişide olayı yeniden yaşıyormuşçasına duygular ortaya çıkar. 
  • Birey öncelikle bir karmaşa duygusuna maruz kalır.
  • Anıları kişiyi rahatsız etmeye başlar.
  • Olayı anımsatan düşünceler kişinin huzurunu bozar ve bu durumda kişi anımsamaktan kaçınır. 
  • Kişi olumsuz duyguların tesiri altında yaşamını sürdürmeye başlar. 
  • Olayın önemli bir kısmı kişi tarafından hatırlanmamaya başlar.
  • Birey olayı rüyaları vasıtası ile tekrar yaşar. 
  • Uyku problemi kişinin yaşamını olumsuz etkiler. 
  • Kişinin sosyal yaşam dengesi bozulur. 
  • Dış dünyaya yabancılaşma duygusu hâkim olur. 
  • Kişinin tepkileri belirgin bir biçimde yavaşlar. 
  • Kişide suçluluk duygusu ve karamsarlık hali oluşabilir. 

Bu tür travmalara maruz kalan bireylerde, olumsuzluklar karşısında çaresizlik hissi alkol ve benzeri maddelerin tüketimine yol açabilir.

Posttravmatik Stres Bozukluğu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Posttravmatik stres bozukluğu tanısı konulurken psikolojik ve biyolojik etmenler dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir. Hasta profili ele alınırken mümkün olduğunca geniş bir bakış açısıyla konuya yaklaşılması tanının tespitinde işe yarar bir yöntem olacaktır. Bu tür sıkıntılar yaşayan bireylerin tedavisi için önce tanı konmalı ve hastanın gösterdiği semptomlar doğrultusunda bir tedavi yöntemi uygulanmalıdır. 

Tedavi yöntemleri iki başlık altında ele alınır;

  • Birinci durumda ilaç tedavisi uygulanabilir. Travmanın ardından oluşan semptomlar doğrultusunda belirlenen ilaçlar hasta tarafından kullanılır. 
  • İkinci yöntem ise psikoterapi uygulamasıdır. Uygulanacak psikoterapi yöntemi yine hastanın semptomlarına uygun olarak belirlenir.