Negatif düşüncelere kapılma hali: Bilişsel Çarpıtma

tarafından
33
Negatif düşüncelere kapılma hali: Bilişsel Çarpıtma

İçinden çıkılmaz bir durumla karşılaştığınızda ne çoğunlukla negatif düşüncelere kapılırsınız? Eğer sık sık en fena sonuca varıyor ve bu mevzuda gereksiz yere kaygı duyuyorsanız negatif düşüncelerin yol açabileceği sonuçlara ne olursa olsun göz atın.

Yaşadığımız travmatik bir hadise yada kolay bir vaka negatif düşüncelerin aklımıza saldırı etmesine sebep olabilir. Bu negatif ruh halinden kurtulmak için çeşitli stratejiler geliştirmek mümkün sadece toksik hale negatif düşünceler fertleri karanlık bir yola sürükleyebilir.
BBC İş Yaşamı Muhabiri David Robson, negatif düşünmenin yol açabileceği durumlara dair kapsamlı bir emek harcama yapmış oldu.
Herhangi bir durumla karşılaştığınızda hep en kötüsünü mü beklersiniz yoksa pozitif düşünceyle mi hareket edersiniz? Mesela, bir arkadaşınıza bildiri attığınızda ve size derhal dönüş yapmadığında arkadaşınızın başına bir şey geldiğini yada size küsmüş olabileceğini mi düşünürsünüz?
Eğer karşılaştığınız her zorlukta aklınıza negatif düşünceler geliyorsa bilişsel çarpıtma (catastrophising) yapıyor olabilirsiniz. Bilişsel çarpıtma, yıkım senaryolarına inanma ve negatif neticeleri büyütme eğiliminizin olduğu bir durumu işaret ediyor.
Meydana getirilen araştırmalara gore, bilişsel çarpıtma akıl sağlığına ciddi zararlar verebilir ve hatta kronik ağrılara sebep olan duygu durumlarını artırabilir.
Yaşamın her evresinde ortaya çıkabilen bilişsel çarpıtma, pandemide ortaya çıkan korkular, ekonomik ve politik belirsizliklerle daha da fena hale geldi. Sadece negatif düşüncelerden sıyrılmak için deneyebileceğiniz pek fazlaca yol var.
Meydana getirilen araştırmalara gore, bilişsel çarpıtma anksiyete bozukluğuna da sebep oluyor. Mesela, bilişsel çarpıtma meydana getiren bir çalışan iş yerinde beklemediği bir zorlukla karşılaştığında aklından “Kesinlikle kovulacağım” ve “Eğer kovulursam bununla başa çıkamam” benzer biçimde düşünceler geçirmeye başlıyor. Bu da ister istemez stres ve anksiyete yol açıyor.
Eğer sunum meydana getiren biri, kalbinin süratli çarptığını fark ederse kalp krizi geçireceğini düşünebilir. Bu negatif fikir de kişiyi tam anlamıyla ürkü atağa sürükleyebilir.
Bilişsel çarpıtma, hem de post travmatik stres bozukluğu ve obsesif-kompulsif bozukluk benzer biçimde öteki ruh sağlığı problemlerine da yol açabilir.
Negatif düşüncelere tutulmak, fizyolojik ağrıların hissiyatını da artırabilir. Diş ağrısı olan bir hasta ağrının ne vakit geçeceğini düşünmeye adım atar, “Hiçbir vakit sona ermeyecek” diyebilir yada ağrının sebeplerine kafayı takabilir. Bu düşünceler ağrının geçmesini de zorlaştırır.
Bazı insanoğlu, diğerlerine gore daha çok bilişsel çarpıtma yapabiliyor. Kişilik özellikleri yada aile üyelerinden öğrenilen davranışlar bu tür düşüncelere kapılmamızda etkili olan faktörler içinde içeriyor. Eğer ebeveynleriniz genel anlamda hep en kötüsünü düşünüyorsa siz de bu bu şekilde hissetmeye daha fazlaca eğilimli olabilirsiniz.
Bilişsel çarpıtmanın deposu ne olursa olsun uzmanlar bu negatif fikir sarmalını kırmanın mümkün bulunduğunu söylüyor. İlk adım, düşüncelerinizi durdurmak ve zihninizin ne vakit olumsuzluğa yöneldiğini saptamak olmalı.
Eğer negatif düşüncelere kapılıyorsanız bunu sorgulayın. “Niçin hep başarısız olacağımı düşünüyorum” diyerek kendinizi telkin edin.