Lewis Elektron Nokta Formülü (Lewis Yapısı) Nedir?

tarafından
92
Lewis Elektron Nokta Formülü (Lewis Yapısı) Nedir?

Lewis Yapısı ya da Lewis Elektron Nokta Formülü, kimyasal türler (atom, molekül, iyon) arasındaki bağ oluşumunu somut bir halde ifade etmek için geliştirilmiş bir formüldür.

Bu formül, atomun son katmanında yer edinen elektronların, atomun sembolü çevresinde noktalarla gösterilmesidir. Bu şekilde; atomun son katmanındaki elektronların sayısı, öteki atomlarla kimyasal tepkimeye girme isteği, öteki atomlar ile etkileşirse kaç elektron alacağı/vereceği ya da ortaklaşa kullanacağı durumlar kolayca anlaşılır.

Lewis Sembolüne Bakılırsa;

  • Atom sembolünün etrafına, her bir değerlik elektronuna karşılık bir nokta konur. Mesela; son katmanındaki elektron sayısı 1 olan Lityum (3Li) atomunun Lewis vizyonu;

  • Son katmanındaki elektron sayısı 2 olan atomların elektronları birbirinden mümkün olan en uzak konuma yerleştirilmelidir. Mesela; son katmanında 3 elektron bulunan bor atomunun Lewis sembolü;

  • Elektronlar sembolün 4 köşesine, herhangi bir yerinden başlayarak sırayla yerleştirilir. Elektron sayısının 4’ten fazla olduğu durumda noktalar sırayla çiftler halinde yazılmaya başlanır.

İyonların Lewis elektron nokta formülü ve iyonik bağ

İyonlar, Pozitif (+) ya da negatif (-) yükler taşıyan atomlar ve atom gruplarıdır. İyonik bağ ise atomların (metal ve ametal) bir araya gelmiş olarak bir bağ kurmasıyla oluşur. İyonların Lewis Sembolleri de atomların Lewis Sembolleri benzer biçimde, haiz oldukları elektron sayısı kadar nokta ile anlatılır. Bu gösterimde iyo yükü kesinlikle yazılır. Mesela; Ca2+ ve Cl- iyonlarının oluşumu ve bu iyonların oluşturduğu kalsiyum klorür (CaCl2) bileşiğinin Lewis formülü;

Her kalsiyum atomu değerlik elektronlarını iki klor atomuna aktardığında, pozitif yüklü kalsiyum iyonları ile negatif yüklü klor iyonları oluşur ve oluşan zıt yüklü iyonlar birbirlerine elektrostatik çekim kuvveti uygulayarak kalsiyum klorür kristalini meydana getirir.

Aynı şekilde, magnezyum (Mg) ile oksijen (O) elementlerinin tepkimesinde, her magnezyum atomu iki elektronunu kaybederek tam dolu bir dış katman elde eder. Bu esnada her bir oksijen atomu da 2 elektron kazanır ve artık mevcud zıt yüklü Mg2+ ve O2- iyonları birbirlerini çeker. Oluşan magnezyum oksit bileşiği net yükü sıfır olur.

Sodyum klorür (Na+Cl-/sofra tuzu) oluşmak suretiyle sodyum ve klor atomları bir araya ulaştığında, her sodyum atomunun bir değerlik elektronu, bir klor atomunun değerlik elektron katmanına aktarılır. Ergonomik olarak bu katmanlarda yer edinen elektronların vizyonu aşağıdaki gibidir;

Oluşan iyonlar, zır yüklü olduğundan birbirlerini elektrositatik çekim gücüyle çekerek sodyum klorür kristali oluşturur. Oluşan kristal sayılamayacak kadar oldukça sayıda sodyum ve klor iyonlarından oluşur.

Kovalent Bağın Oluşumu ve Lewis elektron nokta formülü

Ametal atomlar, elektron almaya yatkın olduklarından kendi aralarında elektronlarını ortaklaşa kullanırlar. Aynı ya da değişik türde ametalin elektronlarını ortaklaşa kullanmaları sonucu aralarında oluşan bağ kovalent bağdır. Ortaklaşa kullanılan elektronlara her iki atomun proronu da elektrostatik çekim kuvveti uyguladığından atomlar kovalent bağ kuvvetli bir etkileşimdir.

Ametal atomları değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanarak son katmanlarındaki maksimum elektron sayısına ulaşırlar. Ortak kullanılan elektronlar artık atomların ikisine de aittir. Kovalent bağ ile moleküller oluşur. Değerlik elektronlarının kaç tanesinin kovalent bağ oluşturacağını belirlemek için atomların Lewis sembollerinden yararlanılabilir. Örnek olarak; son katmanında 7 elektron bulunan flor atomu (9F), bir elektrona daha haiz olabilirse katman kapasitesini doldurur. Bunun için öteki ametal atomuna ilişkin 1 elektron ortak kullanılabilir.

Kovalent bağda ametal atomların ortaklaşa kullanıldığını belirtmiştik. Lewis sembolünde ortak kullanıma uygun elektron yalnız olandır. Flor atomlarının, kovalent bağlarının lewis vizyonu;

Kovalent bağda ortaklaşa kullanılan elektronlar elektron çiftleri (bağlanma çiftleri yada paylaşılan çiftler) adını alır. Lewis formülünde iki atom içinde kalan her iki nokta, kısaca ortaklaşa kullanılan her iki elektron bir kimyasal bağları temsil eder. Bu bağ bir çizgi ile de gösterilebilir. Mesela; Azot ve hidrojen atomlarından oluşan amonyak molekülü; NH3 molekülünde azot atomu üç, her bir hidrojen atomu bir kovalent bağ yapar.

Netice olarak azotun hidrojenle oluşturduğu bileşiğin formülü NH3’tür. Her azot atomu haiz olduğu tek elektronları üç hidrojen atomuyla paylaşırarak elektron kapasitesini doldurur.

The post Lewis Elektron Nokta Formülü (Lewis Yapısı) Nedir? appeared first on Ogreniyo.com.