İshak Paşa Sarayı Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi

tarafından
164
İshak Paşa Sarayı Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi

İshak Paşa Sarayı, Topkapı Sarayı’ndan sonrasında Osmanlı mimarisinin en seçkin ve en meşhur eserlerinden biridir. Saraydan fazlaca bir külliye olan bu yapı Osmanlı İmparatorluğu’nun Lale Devri’ndeki son büyük anıtıdır. Yapımı ortalama 100 yıl devam eden yapıt, Osmanlı İmparatorluğu’nun olmasıyla birlikte, sanat zamanı açısından da mühim bir yere haizdir.

Osmanlı, Selçuklu ve Fars mimari üsluplarından esintiler içeren İshak Paşa Sarayı’nın en mühim özelliği dünyanın ilk kalorifer tesisatı döşenen sarayı olmasıdır. O günün imkanları düşünüldüğünde sarayın ne kadar büyük emek ve işçilikle yapıldığı görülmektedir. İshak Paşa Sarayı hakkında birçok da efsaneleşmiş bulunmaktadır.

Efes Antik Kenti Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi

Anlatılanlara bakılırsa saraydaki zindanlar içeri girildiğinde bir ışık oyunu saçıyor. Suçlunun işlediği suçun oranına bakılırsa, fazlaca ışıklı yada azca ışıklı bir zindanda cezasını çekiyormuş. Bir öteki rivayet ise sarayın etrafındaki dağlarda yaşayan köylülerin sağdıkları sütün, çok önemli bir yer altı tesisatı ile saraya erişmesi ve çeşmelerden süt aktığıdır.

İshak Paşa Sarayı Nerededir?

İshak Paşa Sarayı Ağrı ilimizin Doğubeyazıt kazasının ortalama 7 km güneydoğusunda yer edinen bir dağın yamacına kurulmuştur. Ağrı Dağı‘na oldukça yakındır. Yüksek bir tepenin üstüne kurulu olan saray, Pamuk, Ziyaret ve Ufak Ağrı dağlarıyla çevrilidir.

1685 senesinde Doğubeyazıt Sancak Beyi Çolak Abdi Paşa tarafınca başlanan yapımı, 1784 senesinde Çıldır valisi İshak Paşa tarafınca tamamlanmıştır. İshak Paşa Çolak Abdi Paşa’nın erkek evladıdır.

Her şehrin yada yörenin adının duyulmasını elde eden, efsanelerle ününe ün katan yapılar vardır. Ağrı denince de akla ilk gelen adların başlangıcında İshak Paşa Sarayı gelmektedir.

Bilhassa son yıllarda dünyada olmasıyla birlikte devletimizde de fotoğraf sanatının yaygınlaşması, toplumsal medya ağlarının daha etken şekilde kullanılması bu tür yapıların tanınmasına destek olmuştur. Ülkenin dört bir yanından gelen fotoğrafçılar, bu değerlerimizin duyulmasına ve ziyaret edilmesine katkıda bulunmaktadır.

Bu şahane yapıyı ziyaret etmek isteyenler için giriş; öğrenciler, 65 yaş üstü kişiler ve öğretmenler için parasızdır. Bunun yanında müze kartı olanlar da ücret ödemeden giriş yapabilmektedir. Kültür Bakanlığı’na bağlı olarak yönetilen saray 13 Nisan – 5 Ekim döneminde saat 08:00 – 19:00, 6 Ekim – 14 Nisan döneminde 07:30 – 15:45 saatleri içinde ziyaretçi kabul etmektedir.

İshak Paşa Sarayı’nın Mimarisi

Osmanlı Devleti’nin en mühim yapılarından önde gelen İshak Paşa Sarayı, Osmanlı, Selçuklu ve Fars mimarilerinin esintilerini taşımaktadır. Bunun sebebi ise 99 yıl şeklinde uzun bir sürede tamamlanan yapımının, değişik dönemlere ve kültürlere denk gelmesidir.

Birçok özelliği Edirne ve Topkapı Saraylarına benzemektedir. Sarayın üç tarafının duvarlarla çevrili olması ve bir tek doğu cephesinden girişin bulunması da İbrahim Paşa Sarayı ile benzerlik göstermektedir. 7600 metre karelik bir alanı kaplayan saray iki avludan oluşmaktadır. 116 odası bulunmaktadır.

Birinci avluda taçkapı, muhafız koğuşları, çeşme, nöbetçi odaları, at-araba koymak için bölgeler, zindan, misafirlerin ağırlanacağı odalar yer alırken; ikinci avluda hizmetli odaları, taçkapı, selamlık, camii, cemaat yeri, minare ve Çolak Abdi Paşa Türbesi şeklinde yapılar bulunmaktadır.

Sarayda bulunan camilerin Osmanlının kubbe formundan değişik olarak kırık korniş hatlı yıldız şeklinde olduğu görülmektedir. Sarayın içinde beş tane taçkapı bulunmaktadır. Birinci avluda bulunan taçkapı sarayın ana giriş kapısıdır.

Doğu cephesinde yer alır ve sarayın en mühim kısmıdır. Muntazam kesme bir taştan meydana getirilen bu taçkapının eni 10,6 metre, boyu 11,8 metredir. İç içe iki sivri kemer şeklinde olan taçkapı Anadolu Selçuklu mimarisinin esintilerini taşımaktadır.

Taçkapının derhal solunda saraya giriş çıkışı denetim eden nöbetçilerin odaları yer alırken; sağ tarafında duvara bitişik olarak inşa edilmiş bir çeşme bulunmaktadır. Birinci avlunun kuzeyinde sarayın korunması ve güvenliğinden görevli muhafız koğuşları, bunun derhal altında da zindanlar bulunmaktadır.

Avlunun doğu-batı kısmında ise at, otomobil ve koşum bölgeleri bulunmaktadır. Saray için oldukça mühim bir yere haiz olan ahır kısmı avlunun büyük bir alanını kapsamaktadır.

Sarayın ikinci avlusuna geçiş için ikinci bir taçkapı yapılmıştır. Taçkapının şimal ve güneyinde iki kattan oluşan olarak yapılmış hizmetli odaları yer almıştır. Gene avlunun şimal tarafında sarayın en mühim kısımlarından önde gelen selamlık yer almıştır. Selamlık mühim kişilerin ağırlandığı, devlet meselelerinin görüşüldüğü, yabancı elçilerin kabul edilmiş olduğu yerdir.

Selamlıktan sonrasında yedi basamaklı bir merdivenle üstü örtülü koridora ulaşılır. Koridorun sağından divan salonuna, solundan ise camiye geçiş sağlanmaktadır. İkinci avluda yer edinen mühim yapılardan biri de Çolak Abdi Paşa Türbesi’dir.

Çolak Abdi Paşa ve eşi Habibe Hanım’ın yatmış olduğu bu türbe oldukça zarif bir işçilikle yapılmış, iki kattan oluşan sekizgen bir yapıdan oluşmaktadır. Üstü zikzaklı, pramidal bir külahla kapatılmıştır. Avlunun batı duvarında bulunan öteki bir taçkapıdan da harem kısmına geçilmektedir. Harem taçkapısı öteki taçkapılardan hem süsleme hem inşası bakımından oldukça farklıdır.

Haremin en mühim ve heybetli kısmı olan salon, sarayda yaşayanların zaman geçirdiği, eğlencelerin ve aile toplantılarının yapıldığı yerdir. Hepsi aynı halde olan harem odaları 20 metre karedir. Dikdörtgen şeklinde olan bu odaların hepsinde koridora oluşturulan birer tane kapı bulunmaktadır.

İshak Paşa Sarayı’nın Tarihçesi

99 yıl şeklinde uzun bir sürede tamamlanan İshak Paşa Sarayı 1. Dünya Savaşı’nda Rus askerleri tarafınca kışla olarak kullanılmıştır. Doğu Anadolu’nun en uç noktasında bulunan saray zamana karşı direnerek birçok tarihçinin ve araştırmacının ilgisini çekmeyi başarmıştır.

Hakkında birçok yazı yazılmıştır. Sarayın inşası Çolak Abdi Paşa’nın Doğubeyazıt sancakbeyliği yapmış olduğu dönemde adım atmıştır. Ondan sonra sancakbeyliği görevlerini üstüne alan Abdulfettah Efendi, Mahmut Paşa ve İshak Paşa dönemlerinde de yapımı devam eden saray yüz yıla yakın bir sürede tamamlanmıştır.

Dolmabahçe Sarayı Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi

Bu görkemli saray hızla gelişen teknolojinin olmadığı o dönemde hayvan ve insan gücüyle çevre köylerden beyaz taşlar, Ağrı Dağı’ndan ise siyah taşlar getirilerek, büyük emeklerle yapılmıştır. Kesme taşlardan meydana getirilen sarayın duvarları ayet ve beyitlerle süslüdür.

Bunlardan biri de; “ İshak meram suretiyle kerem kıldı cihanı, bin yüz doksan dokuz buna oldu tarih beyitidir. Bu beyitten sarayın bitiş tarihinin 1784, hicri 1199 yılı olduğu anlaşılmaktadır.

The post İshak Paşa Sarayı Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi first appeared on Bilgihanem.