İlk Filozoflar Kimlerdir?

tarafından
61
İlk Filozoflar Kimlerdir?

Felsefe tarihinin ilk filozofları, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes olarak kabul edilir. Bu filozofların üçü de, İzmir’in güneyinde bulunan Miletos’ta yetişmişlerdir. O çağlarda Miletos, Yunanistan’ın bir kısmı olan ionia’nın doğrusu Ege bölgesinin kıyı şehirlerinden biriydi, bu filozoflar, mevcud nesnelerin temelindeki ilk ve ana-maddenin ne işe yaradığını bulmaya çalışmışlardı. Evrende, bir-birinden değişik sonsuz sayıda varlıklar ve nesneler vardı. Acaba tüm bu varlıklar hangi temelden, hangi kaynaktan, hangi ilkeden türemişlerdi? Bunların tümünü doğuran ana-madde neydi?

İlk filozofun çoğu zaman Thales olduğu söylenir. Raymond Geuss son zamanlarda felsefenin var olması için “iki tane gerekir” nedeni öne sürülerek Thales değil Oidipus (ve Sfenks) bulunduğunu öne sürdü. Öte taraftan Slavoj Žižek, ‘Bir tane olur’u önerdi: bu durumda ilk felsefeci pekâlâ Thales olabilirdi. İlk filozofun bir gösterime haiz olan ve bir bilmeceyi ilk cevaplayan değil, bir probleminin iki yanını duyan ve her ikisini de anlamlandıran ilk şahıs olduğu da söylenebilir.

Antik çağda insanoğlu, çevrelerindeki dünyayı yorumlamaya ulaşınca, büyü ve mitolojiye dair oldukça kuvvetli bir inanca sahiptiler. Algıladıkları şekliyle dünya, büyük seviyede daha yüksek bir tanrının varlığından etkilenmişti. Antik Yunan Felsefesinin ilk filozofları bu modern felsefi paradigmaya canlandırıcı yeni bir yaklaşım getirdiler. Mitolojik izahat geleneğinden kopmuş, büyük seviyede akıl yürütme ve kanıta dayalı bir yoruma girişmişlerdir. Antik Yunanistan, fazlaca sayıda filozofun yükselişini görmüş oldu. Bunların içinde, felsefedeki ufuk açıcı emekleri ve fikirleriyle öne çıkan birkaç mühim isim vardı. İlkel tabiat bilimleri mevzusundaki ezoterik felsefi fikirleri ve felsefi değerlerinin toplumdaki etik uygulamaları, onlara bugüne dek yaşayan tanınmayı kazandırdı.

İlk Filozoflardan Thales

İlk filozoflardan Thales arihçiler içinde antik Yunan felsefesinin babası olarak selamlanır. Thales’in ideolojilerinin bir çok, maddenin kökeni şeklinde temel ilkeleri araştıran ilk şahıs olarak Thales’i işaret eden Aristoteles’ten gelmektedir. Thales’in tabiat felsefesi okulunun kurucusu olduğu da söylenir.

Bir felsefeci olarak Thales, araştırmasını nadiren modern bilginin sınırı olan alanıyla sınırlandırdı ve felsefe, matematik, bilim ve coğrafya şeklinde bilginin çeşitli yanlarını anlamakla etken olarak ilgilendi. Ek olarak, değişikliklerin niçin meydana geldiğini teorize etmek için iyi tanımlanmış bir standart geliştirdiği söylenir. Suyu dünyanın temel temel bileşeni olarak önerdi. Thales, antik Yunanlılar içinde büyük saygı görüyordu ve hipotezleri çoğu zaman tabiat hakkında halihazırda mevcud fikirlere anlam ve genişlik katıyordu. Thales evrendeki vakaları ve varlıkları ilkin gözleyip inceliyor sonrasında akıl ve fikir yöntemiyle bu tarz şeyleri genel bir ilkeye baglıyor ve bu genel ilkeyle açıklıyordu. Bu çabasından dolayı Thales filozofların ilki sayılmış ve felsefe tarihin başlangıcında yer almıştır.

İlk Filozoflardan Anaksimandros

İlk filozoflardan Anaksimandros, Thales’in meşhur talebesi ve birçok yönden onun felsefi halefidir. Batı felsefesinin hayatta kalan ilk satırları onun tarafınca yazıldığı için felsefe üstüne malum ilk yazar olarak kabul edilir. Ek olarak erken biyoloji ve coğrafya alanlarında da tanınır. Açık bir evrenin ilk dünya görüntüsünü yarattı, kapalı bir evren kavramından uzaklaştı ve onu insanlık tarihindeki ilk spekülatif gökbilimci yapmış oldu.

Tüm evrenin temeli olduğuna inanılmış olduğu bir “kemer” yada bir ilke önererek efendisinin felsefi görüşlerini daha da genişletti. Sadece Thales’ten değişik olarak, bu temelin her şey için bir kaynak görevi gören bir “apeiron” (sınırsız bir madde) bulunduğunu düşündü. Bu kaynak, sıcak ve soğuk, aydınlık ve karanlık şeklinde karşıt kutuplar için temel farklılaşma noktası işlevi görmüş oldu. Çalışmalarının bir çok, bilhassa sonraki nesil filozofların elinde, kırpılmış durumda. Fakat hakikaten de antik Yunanistan’ın en büyük beyinlerinden biriydi.

İlk Filozoflardan Anaksimenes

İlk filozoflardan Anaksimenes’in bizlere kazandırdığı en mühim düşünce, evrendeki değişmenin niceliksel bir yönü olduğudur. Anaximenes’in gözünde değişiklik ve dönüşüm havanın değişik oranlarda niceliksel olarak değişmesinden ibarettir. Kozmos, havanın değişik biçimlere girmesiyle oluşmuştur.

Anaksimenes’in felsefî düşünceye getirmiş olduğu ikinci yenilik, maddedeki değişimler üstünde düşünmesi ve bunlara yanıt vermek ihtiyacını duymasıdır. Thales canlı madde ile cansız madde içinde bir ayırım yapmıyordu. Onun gözünde, anamadde kendi kendine değişen canlı bir varlıktı. Oysa Anaksimenes, anamaddenin kendisinin aynı kalmış olduğu halde, çeşitli görünüşlere bürünerek, değişik şekillerde iyi mi ortaya çıktığını sormuştu. Bu sual, evrendeki ve maddedeki değişimler ve oluş üstüne dikkati çekmesi bakımından ehemmiyet taşıyordu. Felsefeci, havanın, çeşitli derecelerde yoğunlaşması ve gevşemesi sonucunda; ateş, rüzgar, bulutlar, su, toprak ve taşlar şeklinde varlıkların ortaya çıktıgını söyleyerek, bu suali çözmeye çalışmıştı.