Hedonizm Nedir?

tarafından
1
Hedonizm Nedir?

Hedonizm, hayatın merkezine hazzı koyan bir felsefi akımdır. Hazcılık olarak da bilinir. Akımın öncüsü Sokrates’in öğrencisi olan Aristippos’tur. Aristippos’a göre hayatın amacı insanın hayattan mümkün olabildiğince çok haz almasıdır. Hedonizm nedir daha detaylı inceleyelim.

Hedonizm Nedir? 

Hedonizm kelimesinin kökeni Yunanca haz anlamına gelen hedone sözcüğüne dayanır. Kurucusu Aristipos’un öne sürdüğü üzere haz mutlak iyidir. İnsan, tüm eylemlerini hayattan alacağı hazzı maksimize etmek üzere planlamalıdır. Bu düşüncenin temelinde insanın tüm eylemlerini mutlu olma isteğinin şekillendirdiği varsayımı yatar. Haz, insan davranışlarını yönlendiren temel güdüdür. Bireyin eylemlerinin sonucunda alacağı haz her şeyden önemlidir. Bu nedenle birey anlık istekleri ve hazlarını her şeyin önüne koymalıdır. Aynı zamanda hedonistler bireyin kendi hazzını maksimize etmek için bencil olması gerektiğini de savunur.  

Hedonist Ne Demek? 

Günlük hayatta genellikle rahatına düşkün insanlar için kullanılan hedonist sözcüğü hayatının merkezine hazzı koyan insanları tanımlar. Bir yaşayış tarzından öte, felsefi bir yaklaşım olarak hedonist birey için hayattan alacağı haz diğer her şeyden önemlidir. Bu nedenler başkalarının çıkarlarından önce kendi çıkarını düşünmeli ve bencil olmalıdır. Hazzını maksimize etmek için genel etik kurallarla bağdaşmayacak davranışlar sergileyebilir, aşırı yemek yeme, cinsel düşkünlük, keyif verici madde kullanımı gibi davranışlara yönelebilir.  

Hedonist bireye göre haz kendi başına bir iyilik çeşididir. Bu bakış açısı aynı zamanda hedonist bireylerin etik konumlanışını da belirler. Kişinin kendi mutluluğu temel erdemdir ve diğer bütün erdemlerden üstündür. Birey fiziksel olarak alacağı hazzı artırmak ve acıyı azaltmak için her türlü yola başvurabilir. Ancak bu durum hedonist bireylerin hiçbir etik değere sahip olmadığı, her zaman ‘olumsuz’ davranışlar sergiledikleri gibi bir mantıki sonuca vardırılmamalıdır. Hazzın kaynağı bireyden bireye değişiklik göstereceği için hedonist bireyler birbirlerinden çok farklı davranış biçimleri geliştirebilir. 

Hedonistlerin Özellikleri 

Hedonist bireylerin davranış biçimleri üzerine genelleme yapmak oldukça zordur. Hazzın kaynağı kişiden kişiye değişeceği için, bireylerin etik değerleri ve davranış biçimleri de çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Ancak yine de genel bir çerçeve çizmek hedonizmin anlaşılmasını kolaylaştırır. Buna göre hedonist bireyler; 

Fiziksel olarak mümkün olan tüm hazları tatmak isterler. Bu hazları tatmalarının önünde engel teşkil eden tüm değerlere karşı düşmanlık beslerler. Bu değerler genellikle toplumsal ahlak, din, çalışma hayatı gibi kişinin davranışlarını kısıtlayan sosyolojik mekanizmalardır. Bu durum aynı zamanda hedonist bireylerin yasaklamaları yok saymalarına, tüm etik, ahlaki, dini ve toplumsal değerlere baş kaldırmalarına yol açabilir.  

Tembellik, yemek yeme, cinsellik, keyif verici madde kullanımı gibi davranışlar hedonist bireylerin karakteristik davranış biçimleri arasındadır. Bu hazları duraksatacak ya da son erdirecek her türlü davranıştan kaçınmaya çabalarlar. Bu nedenle ölüm korkusu yaşarlar. Kimi durumlarda şiddetli ölüm korkusu hedonist bireyleri aşırı alkol ve uyuşturucu madde kullanımına itebilir.  

Hedonist bireylerin hazlarını maksimize etmesine engel teşkil eden bir başka önemli unsur ise sorumluluklardır. Eş, ebeveyn, arkadaş ya da çalışan olarak üstlendikleri tüm sorumluluklardan kaçmaya çabalarlar. Bu nedenle genellikle uzun bir evlilik sürdüremez veya bir işte uzun süre çalışamazlar.  

Hedonizm Akımının Temsilcileri 

Antik dönemde akımın öncüsü Aristippos’un ardından Epiküros da hedonizmi savunmuştur. Daha sonra akımın temsilcileri arasında John Locke, Thomas Hobbes, Jeremy Bentham, John Stuart Mill, David Hume gibi felsefe tarihinin önemli isimleri de yer almıştır. Jeremy Bentham aynı zamanda faydacılık akımının da öncüsüdür. Her bir filozofun hedonizmi ele alış biçimi farklı olsa da akımın temel tezleri konusunda hemfikir oldukları söylenebilir.  

Hedonizm nedir detaylı bir şekilde inceledik. Dilerseniz Otodeterminizm Nedir? adlı yazımızı da inceleyebilirsiniz.