Eski Kayıp Bir Kıtanın Parçası Kanada Kıyısında Keşfedildi!

tarafından
9
Eski Kayıp Bir Kıtanın Parçası Kanada Kıyısında Keşfedildi!

Bilim adamları Şimal Kanada’nın izole yırtıcı doğasına gömülü Dünya’nın kıta kabuğunun milyonlarca yıl öncesinden kalma kıymık bir kalıntısını ortaya çıkardılar.

Kanada anakarası ile Grönland içinde bulunan Baffin Adası, 500.000 kilometrekareyi aşan büyük bir Arktik genişliktir. Ek olarak bu da onu dünyanın beşinci büyük adası yapıyor.

Ada, Kanada’daki en yeni tanınmış bölgenin bir kısmını oluştururken (1999’da resmen kurulan Nunavut) yeni bir bulgu, bu antik kara hacminin şimdiye kadar geriye doğru uzanan ve aslına bakarsak uzak bir jeolojik devirden meydana gelen açık bağları bulunduğunu, gösteriyor.

Baffin Adası’nın uydudan görüntüsü. Fotoğraf: Wikipedi

Baffin Adası’nın güneyindeki Chidliak Kimberlite Eyaleti’ndeki elmas arama sondajından çıkarılan magmatik kaya örneklerini çözümleme ederken, araştırmacılar kayada bulmayı asla beklemedikleri bir mineralin izini keşfettiler.

British Columbia Üniversitesi’nden Yerbilimci Maya Kopylova, “Kimberlitler, yüzeye giderken yolcuları alan yeraltı roketleridir.”

“Yolcular, vakit içinde gezegenimizin yüzeyinin oldukca altındaki koşullar hakkında varlıklı ayrıntılar taşıyan sağlam kaya parçalarıdır.”

Araştırmacılar Hall Yarımadası’nda bulmayı beklemiyorlardı.

Bu durumda, bu yolcular oldukca uzun bir seyahat yapmışlardı. Ekip diyor ki 150 kilometrenin (93 mil) altındaki derinliklerde oluşan bunun benzer biçimde kimberlit kayalar hem jeolojik hem de kimyasal kuvvetler tarafınca yüzeye sürülür. (Adını 1870 senesinde ilk kere bulunmuş olduğu Cenup Afrika’nın Kimberley şehrinden alan kimberlit, elmas oluşumuna iyelik icra eden volkanik bir kayaçtır.)

Jeolojik bileşen açısından, günümüz Baffin Adası’nın altında ortaya çıkmaları, ortalama 150 milyon yıl ilkin, Şimal Atlantik Cratonunun (NAC) kıtasal plakasının çatlaması esnasında meydana gelen devasa bir dağılımın sonunu temsil ediyor.

Bu NAC, milyarlarca yıl ilkin Arkeyan Devir’e dayanan ve dünyanın en ilk kıtasal kabuğunun en iyi mostralarından bazılarını temsil eden litosferik kaya parçalarını temsil etmektedir.
Milyonlarca yıl ilkin parçalara ayrılan NAC, İskoçya, Labrador ve Grönland’da ortaya çıktı. Sadece araştırmacılar Baffin Adası’nın Hall Yarımadası’nda bulmayı beklemiyorlardı.

Eski Kayıp Bir Kıtanın Parçası Kanada Kıyısında Keşfedildi!
Baffin · adası · Kanada. İSTOCK

Kopylova, “Şimal Atlantik Craton’unun öteki bölümlerinin mineral bileşimi o denli benzeri olmayan ki, hiçbir şekilde yanılma ihtimalimiz yoktu.” dedi.

“Parçaları birbirine bağlamak kolaydı. Şimal Kanada’da (Şimal Quebec, Şimal Ontario ve Nunavut’taki) eski antik kraterlerde tamamen değişik mineralojiler vardır.”

Petrografi, Mineraloji ve Termobarometri Analitik Teknikleri Kullanıldı

Bulgulara ulaşmak için ekip, kimberlit bölgesinden alınan ksenolit isminde olan 120 kaya örneğini incelemek için petrografi, mineraloji ve termobarometri dahil olmak suretiyle bir takım analitik teknik kullandı.

Sonuçlar, Chidliak mantosunun, Batı Grönland’daki NAC kayalarına, yığın bileşimleri ve mineral kimyaları açısından “çarpıcı bir halde benzediğini” ve öteki kratonlardan markerlerle oldukca sayıda zıtlık ortaya koyduğunu gösterdi.

Yazarlar makalelerinde şöyleki açıklıyor: “Chidliak mantosunun bir tek tek bir bitişik kratonik manto bloğu olan NAC ile yakınlık gösterdiği sonucuna varıyoruz.”

“Bu benzerliği, sonraki ayrı kıtasal parçalara geçişten ilkin Hall Yarımadası Bloğunun ve NAC kratonunun kratonik litosferinin eski yapısal tutarlılığını göstermek olarak yorumluyoruz.”

Yeni bulgular, NAC’nin malum genişliğinin ortalama yüzde 10 daha fazlasını (bu inanılmaz eski kabuğun oldukça büyük bir parçasını) keşfettiğimiz anlamına geliyor. Daha çağıl manto modelleme teknikleri yardımıyla her zamankinden daha çok derinliklerde dünyanın malum en eski kaya oluşumlarının şeklini tasarım edebiliyoruz.

Kopylova, “Bu örneklerle antik kıtaların şekillerini daha derin manto kayalarına dayanarak tekrardan inşa edebiliyoruz” diyor.

“Artık bir tek dünyanın hacminin yüzde birini oluşturan en üstteki ince katmanını anlamıyor ve haritalamıyoruz. Bununla birlikte bilgimiz tam anlamıyla ve simgesel olarak oldukca daha derin.”

Bulgular, Journal of Petrology‘de gösterildi.

The post Eski Kayıp Bir Kıtanın Parçası Kanada Kıyısında Ortaya çıkarıldı! appeared first on Beyinsizler – Popüler Bilim Ve Teknoloji Haberleri.