Bebekler neden aniden ölüyor?

tarafından
8
Bebekler neden aniden ölüyor?

Sıhhatli bebeklerin neden aniden öldüğü uzun süredir gizemini koruyordu. Bir süre ilkin bebeğini kaybeden Avustralyalı bir araştırmacı anne, bu sırrı çözdü: Ani bebek ölümlerine bir enzim yol açıyor.

Asla kimse Dr. Carmel Therese Harrington’a, oğlu Damien’in neden bir gece aniden öldüğünü tam olarak açıklayamadı. Olayın geçmişi 29 yıl önceye dayanıyor. Biyokimyager Harrington, o sıralarda ikinci mesleği olan avukatlık yapıyordu ve üç çocuk annesiydi: “Kimse bana makul bir izahat yapamadı. Yalnız bunun bir trajedi bulunduğunu söylediler. Fakat bilim eğitimi almış biri olarak bu izahat, bana asla mantıklı gelmedi.”

Bu üzücü olayın üstünden üç yıl geçti. Sonrasında benzer bir şoku, en yakın arkadaşlarından biri yaşadı. Teşhis gene aynıydı: Ani bebek ölümü sendromu. Avustralyalı Dr. Carmel Therese Harrington, aslolan alanı olan bilimsel araştırmaya geri döndü ve bu sendromun ardındaki gizemin izini sürmeye başladı. Bu amaçla gereksinim duyduğu mali deposu “crowdfunding” (kitlesel fonlama) kanalıyla toplamaya karar verdi.

Hayırseverlerin yardımı ile kısa sürede lüzumlu parayı denkleştiren Dr. Harrington, Sidney’deki Westmead Çocuk Hastanesi’nden bir ekiple beraber hummalı bir araştırmaya girişti. Azimli ve samimi çabası bir süre sonrasında meyvesini verdi. Harrington, ani bebek ölümü sendromunun nedenini hakikaten de bulduğuna inanıyordu.

Lancet eBioMedicine” dergisinde piyasaya sürülen makaleye nazaran, bir enzim bebeklerin beynini bloke ederek çekince anında ürküp uyanmalarını engelliyor.

UYKUDA ÖLÜMSIDS (Sudden Infant Death Syndrome) olarak da adlandırılan ani bebek ölümü sendromu, adından da anlaşılacağı üstüne herhangi bir uyarı ve hastalık emaresi olmaksızın, genel anlamda uyku halinde ve ani şekilde meydana geliyor. Normalde uyandırma mekanizması, bebek nefes almayı bıraktığında devreye gererek onu uyandırıyor. Naturel denetim sistemlerine haiz olan bu mekanizma, kandaki oksijen miktarını devamlı denetliyor. Oksijen yetersizliği olduğunda derhal solunum sistemine sinyal gönderiyor ve uyuyan şahıs derhal uyanıyor.

Bugüne kadarki varsayım, ani bebek ölümlerinin bu uyandırma mekanizmadaki bir kusurdan kaynaklandığı şeklindeydi. Sadece Dr. Harrington ve ekibi, beyindeki uyandırma mekanizmasını bloke eden bir enzim tespit etti. Araştırma ekibi, doğumdan birkaç gün ilkin kan alınan ve sonrasında SIDS sebebiyle vefat eden 60’tan fazla bebeğin verilerini inceleyerek bu sonuca ulaştı. Söz mevzusu bebekler, öldüklerinde yedi gün ile iki yaş arasındaydı.

ENZİM EKSİKLİĞİ BEYNİ BLOKE EDİYOR
SIDS kurbanı bebeklerin kurutulmuş kan örneklerini sıhhatli çocuklardan alınan kanlarla karşılaştıran araştırma ekibi, ölen çocuklardaki bütirilkolinesteraz (BChE) enziminin aktivitesinin, yaşayanlara oranla belirgin şekilde düşük bulunduğunu saptadı. Öteki bebek ölümleriyle karşılaştırıldığında da BChE aktiviteleri, ani bebek ölümü sendromundan ölen çocuklarda son derecede düşüktü.

Karaciğer tarafınca üretilen BChE enzimi beyindeki iletişimde mühim bir rol oynadığından, Harrington’un ekibi bilhassa uyku sırasındaki enzim eksikliği ile ani bebek ölümleri sendromu içinde bir bağlantı olması gerektiği sonucuna vardı. Şundan dolayı bütirilkolinesteraz eksikliği, uzun soluklu apneye kısaca uyku esnasında solunum kesintilerine yol açabiliyor. Apne süresi, enzim kusurunun derecesine bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.

ERKEN TARAMA TESTİ HAYAT KURTARABİLİR
Eğer Dr. Harrington ve ekibinin bu keşfi başka araştırmalarla da doğrulanırsa, gelecekte pek oldukça bebeğin yaşamı kurtulabilir. Böylece BChE enzimi bir “biyobelirteç” olarak kullanılabilir ve ani bebek ölümü sendromu riski, erken aşamada saptanabilir. Vücut tarafınca üretilen, kan yada idrar benzer biçimde vücut sıvılarında tespit edilebilen ve spesifik bir süreci, durumu yada hastalığı belirten maddelere “biyobelirteç” adı veriliyor.

Harrington’ın ekibi, yüksek SIDS riskli bebekleri erken bir aşamada tanımlayan ve böylece onları ani bebek ölümü sendromundan sakınan bir tarama testi geliştirmeyi hedefliyor.