Aşınma (Aşınım) Nedir?

tarafından
131
Aşınma (Aşınım) Nedir?

Aşınma ya da aşınım; toprağın akarsular, sel suları ve rüzgarlar benzer biçimde dış kuvvetlerin etkisiyle aşındırılıp başka bir yere taşınması ve sürüklenmesi vakasıdır. Organik aşınma uzun seneler içinde oluşurken, insan müdahalesi olmamış alanlarda ana maddeden toprak oluşumuna eşit ya da daha azca bir hızla oluşur.

Toprağın akarsular, sel suları ve rüzgarlar benzer biçimde dış kuvvetlerin etkisiyle aşındırılıp başka bir yere taşınması ve sürüklenmesi vakasına aşınma (aşınım) denir. Organik aşınma, uzun seneler içinde, naturel koşullarda oluşur. İnsan müdahalesi olmamış alanlarda ana maddeden toprak oluşum hızına eşit ya da daha azca bir hızla oluşur. Söz mevzusu bu naturel aşınma sürecinde, üstten erozyonla taşınan toprak miktarı ile alttan ana kayanın ayrışması ile oluşan toprak miktarı içinde dinamik bir denge vardır.

Organik erozyonun yanı sıra, insanoğlunun doğaya müdahalesi temeline dayanan bir takım suni etken, erozyonu bir afet niteliğine dönüştürmektedir. Erozyonun başlıca sebebi, toprağı korumuş olan nebat örtüsünün yok olmasıdır. Arazi eğimi, toprak yapısı, senelik yağış miktarı, iklim faktörleri, nebat örtüsü, toprak ve bitkiye meydana getirilen çeşitli müdahaleler, erozyonun sertliğini belirleyen ögelerdir. Erozyona yol açan en mühim iki etken, akarsu ve rüzgardır. Akarsu ve rüzgar erozyonunun beraber etkili olduğu yerlerin ortak özelliği nebat örtüsü bakımından yoksul olmalarıdır. Aşınma çeşitlerinden olan su erozyonu en etkili erozyondur. Bu erozyonda yağmur damlalarının aşındırmasının yanında yüzey akışa geçen sularında mühim bir tesiri vardır. Öteki bir aşınma çeşidi olan rüzgar erozyonu ise rüzgarın etkisiyle gerçekleşen aşınım ve taşınım vakasıdır. Aşınma sebebiyle toprağın verimliliği azalmakta, gıda maddeleri yok olmakta, suları kirletmekte, ürünlerde verim ve kalite düşmektedir. Dünyada aşınma sebebiyle çölleşme tehlikesi bulunan 110 ülke bulunmaktadır. Devletimizde her yıl 500 milyon ton verimli toprağımız kaybolmaktadır.

Erozyondan korunmanın en etkili yolu mevcut nebat örtüsü korunmak, çıplak arazileri ağaçlandırmaktır. Bunun haricinde alınabilecek kolay önlemlerden bazıları; tarla açma benzer biçimde nedenlerle ormanlar tahrip edilmemeli, barajların ve göllerin su toplama alanları  ağaçlandırılmalı, araziler eğim doğrultusunda değil, eğime dik olarak sürülmeli ve ekilmelidir. Rüzgarların etkili olduğu alanlarda ise rüzgarın hızını kesecek engeller yapılmalı, Ürünler hasat edildikten sonrasında anız yakılmamalı, akarsu yatakları ıslah edilmeli ve erozyonla savaşım ile ilgili olarak halk eğitilmelidir.

 

The post Erozyon (Aşınım) Nedir? appeared first on Ogreniyo.com.