Ağaçları inceleyen bilim insanlarından sert uyarı geldi!

tarafından
16
Ağaçları inceleyen bilim insanlarından sert uyarı geldi!

Yükselen kıyı kızıl ağaçlarından dinozor süreci Wollemi çamlarına ve hatta muhteşem Noel ağaçlarını oluşturan köknarlara kadar tüm odunsu bitkiler, bugünlerde büyük bir çekince altında.

Yeni bir araştırmaya nazaran birkaç ağaç türünün neslinin tükenmesi bir tek mahalli ormanları değil hem de tüm ekosistemi tehlikeye atacaktır.

Geçen yıl yapılmış olan Dünya Ağaçlarının Durumu isminde küresel değerlendirmede günümüzdeki ağaç türlerinin ortalama üçte birinin yok olmanın eşiğinde olduğu tespit edilmiştir. Ortalama 17.500 benzersiz türe karşılık eden bu oran, nesli tükenme tehlikesi olan tetrapodların (memeliler, kuşlar, amfibiler ve sürüngenler) sayısının iki katından daha fazladır.

İngiltere civarlarındaki ormanlık alanda kül hastalığı olan bir ağaç. Fotoğraf: Bethany Clarke/Getty Images

Bazı ağaçlar o denli nadirdir ki Mauritius’taki yalnızca bir tane olduğu malum Hyophorbe amaricaulis isminde palmiye şeklinde tek bir tane örneklerinin olduğu düşünülüyor.

Dünya Ağaçlarının Durumu başlıklı küresel değerlendirmeyi meydana getiren araştırma ekibi yeni makalelerinde, 20 değişik ülkeden 45 değişik bilim insanoğlunun desteğiyle bu kayıpların neticeleri hakkında “insanlığa bir uyarı” yayınladıklarını bildirdi.

Internasyonal Botanik Bahçeleri Koruma Kuruluşu’nda biyolog olan Malin Rivers ve meslektaşları, yok olacak bu türlerin ülke ekonomileri, geçim kaynakları ve yiyecekler üstündeki belli başlı etkilerin neler bulunduğunun altını çiziyor.

Elde ettiğimiz birçok meyve, kabuklu yemiş ve ilaç, ortalama 88 milyar dolar tutarındaki tecim hacmine haiz kereste dışı ürünlere haiz olan ağaçlardan gelmektedir.

Gelişmekte olan dünyada 880 milyon insan ormanlara yakılacak odun gözüyle bakarken, 1.6 milyon ormanın ortalama 5 kilometre uzağında yaşıyor ve gelirini bu ormandan karşılıyor.

Netice olarak küresel ekonomiye yılda ortalama 1.3 trilyon dolar katkıda bulunan ağaçların milyonlarcası, ziraat ve kalkınma için yok ediliyor.

Bitkiler, mantarlar, bakteriler ve hayvanlar şeklinde ağaçların da kendilerine ilişkin minik bir dünyaları vardır. Bir ağacı yitirmek demek tüm bir dünyanın da yok olması anlamına gelir şu sebeple çoğu zaman ağaçlar, birçok hayvan ve nebat türü tarafınca yaşam alanı olarak görülür. Bu sebeple ağaçların çevrelerindeki yaşam ağı için destekleyici bir temel oluşturduğunu belirtmek doğru olur.

Rivers, Nature World News’da vermiş olduğu röportajda hayvanların ve kuşların neslinin tükenmesinin en mühim sebebinin aslen yaşam alanı olarak kullandıklarını ağaçların yok olmasının bulunduğunun ve eğer ağaçlara bakılmazsa hayvanlara ve kuşlara bakmanın bir faydası olmadığı görüşünde bulunduğunu belirtti.

Tüm canlı sistemlerinde olduğu şeklinde çeşitliliği yitirmek, tüm canlı bağlantıları savunmasız kılar şu sebeple varyasyonun fazlalığı genlere ve çevresel koşullara verilen tepkiyle doğru orantılıdır.

Bazı ağaç türleri, başka türlerin yerine koyamayacağı kadar benzersiz etkileşimlerle doğaya katkı sağlar. Bu duruma Oligosen ormanlık alanındaki Ejderin Kanı Ağacı (Dracaena cinnabari) örnek gösterilebilir.

Ağaçları inceleyen bilim insanlarından sert uyarı geldi!
Ender ve sıradışı olan Ejderin Kanı Ağaçları. (javarman3/iStock/Getty Images Plus)

Bu ağaçlar öteki pek oldukca nebat ve kertenkeleler dahil olmak suretiyle tamamen kendilerine bağımlı birçok türe ev sahipliği yapar. Bu yüzden de tek bir türün yok olması onunla etkileşim halinde olan türlerin büyük bir domino etkisiyle yok olmanın eşiğine gelebilir.

Azalan ormanlarımızdaki türler 1970 yılından bugüne ortalama %53 oranında bir azalma gösterdi ve dünya genelinde daha çok orman yok olmanın eşiğinde bulunduğunun emarelerini gösteriyor. Bu yok oluşlar bir tek etkileşime girdikleri türleri etkilemez.

Ağaçlar, dünyanın toprağı ve atmosferiyle etkileşim halindedir; havayı temizler, oksijen üretir ve yağmurun yağmasına katkı sağlar. Hem de dünyanın erişilebilir tatlı suyunun dörtte üçünü ve karbondioksitin yarısından fazlasını depolar.

Eğer haddinden fazla ağaç kaybedersek dünyamızın karbon, su ve gıda dengesi alt üst olur.

Ağaçları inceleyen bilim insanlarından sert uyarı geldi!
Dünyadaki ağaç türlerinin üçte biri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. (Getty)

Rivers, The Guardian’a verdiği röportajda birçok ormanın monokültürlerden daha çok karbon depoladığını ve bunun yalnızca depolama yapmadıklarını hem de hayvanlara yaşam alanı sağlama, toprak stabilizasyonu, hastalıklara karşı dayanıklılık, fırtınalara ve negatif hava koşullarına dayanıklılık şeklinde birçok ekolojik işlevleri de bulunduğunu söylemiş oldu. (Monokültür belirli bir nebat türünün bir bölgede oldukca yaygın olarak uzun seneler süresince yetiştirilmesine dayanan bir tarımsal yöntemdir. )

Ağaç çeşitliliğini kaybetmemiz durumunda tüm organizmalardaki çeşitliliği de kaybedeceğimizi de sözlerine ekledi.

Birkaç ağaç türü, niçin olduğumuz çevresel değişikliklere ayak uydurabilirken pek bir çok bu değişikler yüzünden yok oluyor.

Bu aralık ayında BM’nin Cop15 biyoçeşitlilik konferansına öncülük eden Rivers ve meslektaşları, dünya liderlerini, ağaçları iklim politikalarına daha iyi dahil etmeye ve ağaçlar için daha çok koruma sağlamaya çağırıyor.

İşin aslı, tamamımız geleceğimiz için ağaçları düşünmeliyiz.

Bu araştırma Plants, People, Planet‘te gösterildi.

Çeviren: Eminenur Yıldız

The post Ağaçları inceleyen bilim insanlarından sert uyarı geldi! appeared first on Beyinsizler – Popüler Bilim Ve Teknoloji Haberleri.